कुर्सीमा बसेर गरिने बिभिन्न आसन

• पहिला कुर्सीमा सिधा गरी वस्ने अनि श्वास भित्र तानेर दुबै कानको सिधा भागबाट हातलाई अगाडि लगेर हत्केला जोड्ने । 
• दुवै कुमलाई विपरीत दिशातर्फ दबाव दिने । 
• यो योग गर्दा श्वास भित्रवाट तान्ने र फाल्ने । 
• यो क्रिया पाँच पटकसम्म गर्ने ।

• हातलाई आराम मिल्छ । 
• गर्धन दुख्ने निको हुन्छ । 
• कम्प्युटरमा काम गर्नेलाई ढाड दुख्ने समस्या निको हुन्छ ।
• स्फुर्ति बढ्छ । 
• टाउको, हात र घाँटीमा रक्तसञ्चार बढ्छ । स्वास्थ्यखबरपत्रिका

• डा. दिना श्रेष्ठ, 

थाइराइड ग्रन्थीको काममा गडबडी भएमा यसले अनावश्यक हर्मोन बढी र आवश्यक हर्मोन कम मात्रामा उत्पादन गर्छ । हर्मोन बढी उत्पादन हुनुलाई हाइपर थाइरोइडिज्म् भनिन्छ भने कम हर्मोन उत्पादन गर्ने कामलाई हाइपो थाइरोडिज्म् भनिन्छ ।

यो शरीरको आफ्नै कारण (अटो इम्युन) ले हुने रोग हो । यसमा शरीरले एन्टिबडी बनाएर थाइराइडलाई काम गर्न दिँदैन । अथवा बढी काम गर्न दिँदैन ।

रोगको अनुपात हेर्दा १० जना महिलामा देखिएमा एक जना पुरुषमा देखिन्छ । महिलामा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतामा हुने गडबडीले यो रोग बढी भएको हो ।  बालबालिकामा वंशाणुगत कारणले हाइपो थाइरोडिज्म् रोग लाग्नसक्छ । यसले सबैभन्दा बढी प्रभाव बालबालिकामा पार्छ । यो रोग लागेमा बालबालिकाको दिमागको बृद्धिविकास रोकिन जान्छ र उनीहरु सुस्त मनस्थितिका हुन पुग्छन् । यदि महिलालाई गर्भावस्था वा सो भन्दा अघि थाइराइडको समस्या भएमा बच्चामा सर्ने जोखिम बढी हुन्छ । त्यसैले जन्मेको एक हप्ताभित्र बच्चाको थाइराइड परीक्षण गराउनु पर्छ । अर्को कुरा १३ देखि १४ बर्षका युवतीमा महिनावारी गडबड भएमा एकपटक थाइराइड परीक्षण गराउनु पर्छ । गर्भावस्थामा थाइराइडको समस्या देखिएमा औषधि सेवन गर्नुपर्छ ।

हाइपो थाइराइडिज्म्मा महिनावारी नियमित नहुने, मोटोपना, अल्छी हुने, मोटाउने, शरीर सुन्निने, दिक्क लाग्ने, अनावश्यक जाडो हुने, प्रजनन् क्षमतामा कमी हुने हुन्छ । कसै कसैलाई कपाल झर्ने लक्षण पनि देखिन्छन् । हाइपरथाइराइडीज्म्मा मानिस एकदमै दुब्लाउने, मुटुको धड्कन बढ्ने, शरीरको तापक्रम बढ्ने, भोक बढी लाग्ने तर दुब्लाउने, दिसा बढी लाग्ने, महिनावारी गडबडी हुने, मन आत्तिने र मानसिक तनाव बढी हुने हुन्छ ।

युवाहरुमा थाइराइडको समस्या भएमा केही समयका लागि खुट्टा नचल्ने लक्षण देखिन सक्छ । शरीरमा पोटासियम कम भएर यस्तो अवस्था देखिएको हो । तर यस्तो समस्या थाइराइडका कारण पनि हुन्छ भनेर बिचार पुर्‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍याउनु पर्छ ।  रोगको समयमा पहिचान हुन नसक्दा धेरै समस्या भोग्नुपर्ने उदाहरण पनि प्रशस्त छन् ।

मधुमेह भएका बिरामीले वर्षको एकपटक थाइराइडको पनि परीक्षण गर्नुपर्छ । कहिले काहिं हाइपर थाइराइडिज्म्मा मधुमेह रोग पनि देखिन सक्छ । यसमा थाइराइड निको हुनासाथ मधुमेह पनि आफै निको भएर जान्छ । थाइराइड अटो इम्युन रोग भएकाले खाना बार्नु पर्दैन ।

हाइपो थाइराइडिज्म्का लक्षण

• महिनावारी नियमित नहुने
• मोटोपना
• अल्छी लाग्ने
• शरीर सुन्निने
• दिक्क लाग्ने
• अनावश्यक जाडो हुने
• कपाल झर्ने
• प्रजनन् क्षमतामा कमी आउने ।

हाइपर थाइराइडिज्म्का लक्षण

• एकदमै दुब्लाउने
• मुटुको धड्कन बढ्ने
• शरीरको तापक्रम बढ्ने
• भोक बढी लाग्ने तर दुब्लाउने
• दिसा बढी लाग्ने
• महिनावारी गडबडी
• मन आत्तिने
• मानसिक तनाव बढी हुने
• कपाल झर्ने ।

थाइराइड भनेको एउटा ग्रन्थी हो । यो घाँटीको अघिल्लो भागमा रुद्रघण्टीको तल रहेको हुन्छ । यो ग्रन्थीले थाइरोक्सिन (टी–३) र ट्राइआयोडो थाइरोनीन (टी–४) हर्मोन उत्पादन गर्छ । थाइराइडको खास काम भनेको शरीरको गति नियन्त्रण (मेटाबोलिजम) गर्ने हो । त्यसैले यसलाई शरीरको एक्सिलेटर पनि भन्ने गरिन्छ । स्वास्थ्यखबरपत्रिका
डा. दिना श्रेष्ठ, इन्डोक्राइनोलोजिष्ट, नर्भिक अस्पताल

• डा विनिता जोशी, वालरोग विशेषज्ञ, नर्भिक इन्टरनेशनल अस्पताल

• पाचनप्रक्रियामा सुधार ल्याउँदछ।
• पाइल्सबाट राहत दिन्छ।
• रुघाखोकीको समस्यालाई कम गराउँदछ।
• मधुमेहबाट रोकथाम गराउँदछ।
• स्तनपान गरिरहेका सुत्केरी महिलाहरूको दूध उत्पादन शक्ति बढाउँदछ।
• शरीरमा भएका विषाक्तलाई फाल्ने काम गर्दछ।
• तनाव र थकानबाट मुक्त गराउँदछ।
• प्रतिरक्षा शक्तिमा सुधार ल्याउँदछ।

• पाठेघरको मुखको क्यान्सरको लक्षण व्यक्तिपिच्छे फरक फरक हुन्छ ।
• गन्हाउने पानी बग्ने
• संक्रमण भैरहने
• रगत मिसिएको पानी बग्ने
• महिनावारी नभएको बेलामा पनि रगत देखिने, महिनावारी रोकिएपछि पनि फेरि रगत देखिने
• पेट फुल्ने
• खुट्टा सुन्निने, ढाड तथा कम्मर लुख्ने र दिसा पिसाबमा समस्या देखिने ।।

• डा सोनिया गुप्ता

सामान्यतया छाला स्वस्थ रहनुलाई सुन्दर हुनु र केही बिग्रिनुलाई कुरुप हुनुसँग मात्रै जोडेर हेर्ने गरिन्छ । छालामा आउने समस्याले थला नै पारी नहाल्ने भएकाले तुरुन्त चेकजाँच गर्ने गरिएको पाइँदैन । छालामा गडबडी आएको देख्नेले पनि उसलाई रोगीका रुपमा भन्दा कुरुपका रुपमा हेर्ने गर्छन् । तर, कतिपय अवस्थामा छाला भित्री रोग चिहाउने झ्याल हुनसक्छ । छालाले देखाउने संकेतले भित्री रोगहरु पत्ता लगाउन समेत सकिन्छ । छालाले देखाएको पूर्व संकेतले भविष्यमा आउने ठूलो स्वास्थ्य संकट पनि टार्न सकेको उदाहरण धेरै छन् । 

• डा. राजेन्द्र भद्रा 

लिङगको योनिमा प्रवेशपछि वीर्य स्खलन हुने समय सामान्य नै छ, त्यसैले यसलाई रोग भनेर चिन्ता गर्नुपर्ने आवश्यकता छैन । मानव यौनप्रतिक्रिया चक्रको कुरा गर्दा महिला र पुरुषमा हुने केही भिन्नतालाई विचार गर्नुपर्ने हुन्छ । यौनउत्तेजनाको सुरुआत मानिसमा मानसिक तथा शारीरिक कारण दुवैले हुने गर्दछ । यसको लागि एकातिर यौन उत्तेजनात्मक कुरासम्बन्धी सोचाइ तथा परिकल्पना हुन्छ भने अर्कोतिर यौनसंवेदनशील अंगहरूकै सीधा घर्षण । यौनसम्पर्कलाई शारीरिक भन्ने गरिए पनि यो मानसिक, भावनात्मक अनि शारीरिक कुराको समिश्रणबाट प्राप्त हुने कुरा हो ।

१. अण्डामा भिटामिन ए, डी, बी १२ सँगै रिबाफ्लेविन, फस्फोरस, फोलेटलगायत तत्व पाइन्छन् । यी तत्वले शरीरलाई बलियो राख्ने, दिमाग तेजिलो बनाउने र आँखाको ज्योति बढाउने गर्छ । 

• डा भक्तमान श्रेष्ठ

क्यान्सर रोग लाग्ने ९० प्रतिशत बाहिरी कारणहरुमा हाम्रो खराब बानीबेहोरा, अस्वास्थ्यकर, खानपिन र वातवरणीय प्रदूषण हो । यी विविध कुरामा ध्यान दिन सकेमा क्यान्सरबाट जोगिन सकिन्छ ।